FOREX PİYASASI RİSKLİ MİDİR?

FOREX PİYASASINDA RİSKLER


Forex piyasasında yatırımcı kullandığı işlem platformunun limitleri çerçevesinde hesabına
yatırdığı teminatın belli bir katına kadar, yani kaldıraç etkisinden yararlanarak da işlem
yapabilmektedir. Forex piyasasında kullanılan yüksek kaldıraç oranları hem yüksek riske neden
olmakta hem de yüksek kazanç olanağı sağlamaktadır.
Forex işlemleri sıfır toplamlı bir oyundur ve her kazanan oyucunun karşısında kaybeden bir
oyuncu vardır. Bu piyasada yatırımcının piyasa algısı tehlikeli düzeyde iyimser olduğundan yatırımcı
yanıltıcı piyasa tanıtımlarından etkilenerek piyasanın riskini göz ardı edebilir. Forex piyasası aşağıda
sayılan riskleri barındırır.

Döviz Kurları Çok Volatildir


Forex piyasasında işlem gören belli başlı döviz paritelerindeki hareketler yapısal olarak oldukça
volatildir (Cheng, 2007:19). Döviz alım satım kurlarının Forex para piyasasında sürekli olarak
oynaması kâr fırsatı sunar, kurun yönü doğru tahmin edilirse kâr elde etmek mümkündür.

Ancak tahminlerdeki yanılma da zarar etme ihtimalini aynı oranda
arttırır.


Forex piyasasında oynaklık yüksektir ve kurlarda ani ve beklenmedik değişiklikler
olabilmektedir. Forex piyasasının, dünya üzerindeki birçok gelişmeden etkilendiği ve fiyatların
değişkenliğinin oldukça yüksek olduğu göz önüne alındığında, fiyatların yatırımcıların
beklentilerinin aksi yönde değişmesi ve yatırımcıların bu piyasalarda para kaybetmesi sıklıkla
yaşanmaktadır. Bu piyasada doğru zamanlama çok önemlidir. Zarar edildiğinde pozisyon çok uzun
süre açık tutulmamalıdır. Daha sonra tekrar denenmek üzere kapatılmalıdır (Horner, 2010:86).
Krishnan ve Menon yaptıkları bilimsel çalışmada Forex piyasasında yapılan işlemlerde dört döviz
çifti arasından (EUR/USD, GBP/USD, USD/JPY, USD/CHF), “EUR/USD” döviz çiftinin daha kârlı,
daha güçlü ve daha az riskli olduğunu saptamışlardır. Daha uzun zaman dilemleriyle kıyaslandığında,
daha kısa süreli zaman dilimleriyle yapılan alım-satımların daha riskli olduğu ve yatırımcılarına
düşük likidite sağladığını gözlemlemişlerdir. Forex piyasaları hafta içi her gün 24 saat boyunca işlem
yapılabilen piyasalardır. Buna karşın hayli volatil ve gelişmelere yüksek duyarlı oldukları için de
pozisyonların yakından takibi çok önemlidir. Bu nedenle yatırımcılar piyasayı takip etmedikleri
zamanlarda da –eğer açık pozisyon taşıyorlarsa– önemli zararlar yaşayabilirler.
Forex Piyasasında para birimleri alınıp satılan ülkelerin iflas etme tehdidi yoktur. Ancak
yaşanan ekonomik gelişmeler dolayısıyla ülke para birimlerinden birinin değeri diğerine karşı önemli
değişiklikler gösterebilir. Bu durum eğitimli ve bilinçli yatırımcılar için inanılmaz finansal kazançla.
sağlayabilir. Forex piyasası istikrarlıdır ve çökmez. Eğer dolar çökerse bu sadece
başka bir para biriminin güçlendiği anlamına gelir.


Piyasa Aleyhte Gelişebilir ve Tüm Yatırım Kaybedilebilir


Forex piyasasındaki kaldıraç mekanizması yatırılan teminatın üzerinde kar veya zarar
edilmesine yol açar. Bu nedenle de forex işlemleri yüksek seviyede risk taşımaktadır.
Kaldıracın söz konusu olmadığı bir forex işleminde 1 ABD Doları = 7,50 TL ise, eldeki 1000
TL ile yaklaşık olarak 133 Dolar (1000/7.50 = 133,33) alınabilir. Dolardan kâr elde etme düşüncesiyle
bu işlem yapılmışsa, beklenti Doların TL karşısında değer kazanmasıdır. Dolar 7,70 olursa, o zaman
eldeki 133 dolarla 133*7,70 = 1024 TL almak mümkün hale gelir. Yani 24 TL kâr elde edilir.
Kaldıracın varlığı halinde ise; 1’e 100 kaldıraç oranıyla Forex işlemi yaptıran kuruluş
yatırımcısına şöyle bir teklifte bulunmuş olur: 1.000 TL karşılığında aracı kurum yatırımcısına 1:100
kaldıracın da etkisiyle 100.000 TL’lik işlem yapma olanağı sağlar ve döviz satar. Ama dövizi banknot
olarak vermez. Yatırımcının işlemi yaptığı kur üzerinde meydana gelen değişiklikler neticesinde bir
kâr oluşursa onu öder. Yani yatırımcı 100.000 TL’yi vermiş ve karşılığında 1 ABD Doları = 7.50 TL
den 13.333 Dolar almış gibi olur. Kur 7,60 olursa o zaman, yatırımcı 13.333 Dolar karşılığında
101.330 TL alır. Yani, yatırımcı 1.000 TL’lik teminatla 1.330 TL kâr elde etmiş olur. Tam tersi
durumda ise örneğin kur 7,40’a düşerse 66.667 Dolar karşılığında 98.664 TL alır. Yani yatırımcı
1.000 TL’lik teminatla 1.335 TL zarar etmiş olur. Görüldüğü üzere yüksek bir kaldıraç
oranı hem kazanç hem de zarar miktarını artırabilir.

Kaldıraç oranlarına ilişkin uygulamalar; kullanılan işlem platformu, işlemin gerçekleştirildiği
ülke ve yatırımcı bazında farklılık gösterebilmektedir. Örneğin; ABD’deki düzenlemeler ile
uygulanabilecek en yüksek kaldıraç oranı tüm para birimleri için 1:25 olarak belirlenmiştir.
Ülkemizdeki Forex işlemleri yatırımcı şikâyet ve mağduriyetlerinin artmasıyla beraber mercek
altına alınmıştır. Bu kapsamda ülkemizde 2011 yılına kadar hiçbir düzenlemeye tabi olmayan bu
tezgâh üstü piyasayı bu tarihten itibaren düzenleme yetkisi SPK’ya verilmiştir. SPK Forex
işlemlerini, 2014 yılında yürürlüğe giren “Yatırım Hizmetleri ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere
İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ III-37,1” ile türev araçlar kapsamına almıştır. Yine bu düzenlemede
1:100 olan kaldıraç oranı Yatırım Hizmetleri ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere İlişkin Esaslar
Hakkında Tebliğ III-37.1’de10/02/2017 tarihinde yapılan değişiklikle 1:10’u geçemeyeceği hükmü
getirilmiştir ve kaldıraçlı işlem gerçekleştirebilmek için başlangıç teminat tutarı olarak asgari 50.000
TL veya muadili döviz tutarı alt limit olarak belirlenmiştir (www.spk.gov.tr). Aracı kuruluşlar Forex
(kaldıraçlı alım satım) işlemlerine yeni başlayanların kaldıraç oranlarını düşük tutarken, tecrübeli
yatırımcılara daha yüksek kaldıraç oranları verebilmektedirler.


Forexte Takas Garantisi ve Sigorta


Forex Piyasasında yatırımcılar karşı taraf riskine maruz kalabilirler. Forex piyasasında merkezi
takasın olmaması ve emirlerin eşleştiği bir takas merkezinin bulunmaması nedeniyle piyasada
değişim garantisi yoktur. Karşı taraf riskine maruz kalan yatırımcılar kendilerini bir işlemden elde
ettikleri kârı hak etmelerine rağmen alamadıkları bir pazarlığın içerisinde bulabilirler. Bu durum nadir
olarak görülse de yatırımcılar tarafından işlem platformu seçiminde göz önüne alınması gereken bir
husustur. Ayrıca, yurtdışında forex kontratlarında işlem yapmak için teminat olarak
yatırılan fonlar sigortalanmamıştır ve iflas durumunda öncelikli olarak ödenmeyebilir.


Forexte İşlemler Tezgâh Üstü Olarak Yapılır


Denetime tabi vadeli işlem borsalarının aksine, borsa dışı perakende forex piyasasının merkezi
bir piyasası yoktur. Bu piyasada Forex brokerı işlem fiyatını kendi belirler, bu sebepten dolayı aracı
kurumun yatırımcıya adil fiyat verdiğine yatırımcı güvenmek durumundadır.

Forexte Emir Sisteminin Riskleri


Yatırımcılar internet tabanlı veya diğer elektronik sistemlerle işlemlerini gerçekleştiriyorlarsa,
kullandıkları sistemlerin bazı kısımları çökebilir. Sistem çökmesi durumunda, büyük olasılıkla, belli
bir süre yeni emir girişi yapılamaz. Ayrıca yatırımcının sisteme daha önce girdiği emirler
gerçekleşmez ya da bekleyen emirler iyileştirilemez veya iptal edilemez. Sistem çökmesi emirlerin
kaybına sebep olabileceği gibi emir önceliğinin kaybedilmesine de neden olabilir. Ayrıca bazı
durumlarda forex piyasanın oynak olması durumunda emrin girildiği fiyatla emrin gerçekleştiği fiyat
farklı olabilir. Ancak bu durumun neden olacağı risk yatırımcıların kullandıkları platform kanalıyla
sınırlandırılabilir.


Forexte Dolandırılma İhtimali


Forex piyasasında ortaya çıkan tek risk fiyatların beklentilerin aksine değişmesi sebebiyle zarar
etme riski değildir. Her türlü yatırımda olduğu gibi yatırımcıların forex piyasasında da dolandırıcılığa
karşı da dikkatli olmaları gereklidir. Forex işlemlerinin yetkilendirilmemiş, hiçbir denetim ve
gözetime tabi olmayan kurumların sağladığı platformlar üzerinden yapılması durumunda, bu işlemlerden kar
elde etseler dahi, çeşitli gerekçelerle karları ödenmeyebilmektedir. Bu nedenle, yatırımcı işlemlerinin,
söz konusu hizmeti sunmak üzere yetkilendirilmiş, gözetim ve denetime tabi olan kurumlar nezdinde
gerçekleştirilmesi en önemli hususlardan biridir. Son yıllarda forex işlemleri üzerindeki
yolsuzluklarsa ciddi artış olduğu gözlenmektedir.

Reply